Baha, Palpak na Sistema, at Karapatan ng Mamamayan sa Kalusugan 

📷: HEAD / FB

Nanindigan ang Health Alliance for Democracy (HEAD) na ang paulit-ulit na pagbaha sa Pilipinas ay hindi lamang likas na kalamidad o usapin ng disaster management. Ito ay isang krisis sa pampublikong kalusugan at krisis sa pamamahala, na tuwirang banta sa karapatan ng mamamayan sa kalusugan, kaligtasan, kabuhayan, at buhay.

Higit pa sa Bagyo at Ulan 

Bagama’t likas ang pagdating ng bagyo at malakas na ulan, ang bigat ng epekto nito ay nakasalalay sa mga patakaran sa paggamit ng lupa, urban planning, pangangalaga sa kalikasan, pabahay, drainage, flood control, at kung paano ginagamit ang pondo ng bayan.

Ang baha ay nag-iiwan ng komunidad na nalulubog sa maruming tubig, imburnal, basura, at iba pang polusyon na nagdudulot ng panganib ng leptospirosis, dengue, diarrhea, sakit sa baga at balat, at iba pang karamdaman.

Nahahadlangan din ang pag-access sa ospital, gamot, malinis na tubig, sanitasyon, pagkain, at kabuhayan. Para sa mga pamilyang mahirap, bawat baha ay nagdadala ng pagkalugi, pagkakautang, at mas malalim na kahirapan.

Hindi lamang pisikal ang krisis. Ang paulit-ulit na paglikas, pagkawala ng tahanan at kabuhayan, at pagkamatay ng mahal sa buhay ay nagdudulot ng lungkot, trauma, pagkabalisa, at iba pang epekto sa kalusugang pangkaisipan.

UHC na Hindi Lang PhilHealth 

Ayon sa HEAD, ang flood control ay dapat kilalanin bilang usaping pangkalusugan at bahagi ng tunay na Universal Health Care. Hindi sapat na ang UHC ay nangangahulugang pagiging miyembro ng PhilHealth o pagtanggap ng gamutan sa ospital.

“Hindi tunay na naipagkakaloob ang karapatan sa kalusugan kung ang baha ay humaharang sa ospital, sumisira sa gamot at kagamitan, dumudumi sa pinagkukunan ng tubig, at pumipigil sa serbisyong pangkalusugan sa komunidad,” ayon sa HEAD.

Ang tunay na UHC ay dapat pampubliko, abot-kaya, sapat ang pondo, at matibay laban sa sakuna. Kabilang rito ang malalakas na pampublikong ospital, serbisyong pang-barangay, sapat na health workers at gamot, disease surveillance, emergency response, at mental health support.

Nasaan ang Bilyon-Bilyong Pondo? 

Sa 2026 National Budget, bilyon-bilyong piso ang inilaan sa Flood Management Program ng DPWH ngunit patuloy pa rin ang pagkawasak ng mga komunidad sa baha.

“Nasaan ang bilyon ng mamamayan?” tanong ng HEAD, na binanggit ang ghost projects, mahinang konstruksyon, iregular na procurement, at korapsyon.

Nanawagan sila ng independiyenteng imbestigasyon, pag-usig sa mga may sala, at pagbabalik ng nakaw na pondo sa National Treasury para sa serbisyong panlipunan.

Panawagan para sa Pananagutan 

Binigyang-diin ng HEAD na ang korapsyon sa flood-control projects ay hindi lamang pag-aaksaya ng pera kundi  tuwirang banta sa kalusugan ng publiko.

Bawat pisong ninanakaw ay pera na sana’y para sa ospital, gamot, sanitasyon, paghahanda sa sakuna, at pabahay.

Nanawagan ang grupo para sa:

– Transparency at accountability**

– Pag-usig sa korapsyon at pagbawi ng nakaw na pondo

– Tunay na UHC na umaabot sa komunidad

– Partisipasyon ng mamamayan sa siyentipiko at makataong flood management

 Higit pa sa Relief 

Binigyang-diin ng HEAD na pagkatapos ng bawat baha, ang kailangan ng mamamayan ay hindi lamang panandaliang tulong. Kailangan nila ng pag-iwas, matatag na komunidad, gumaganang serbisyong pangkalusugan, pangangalaga sa kalikasan, at pananagutan.

“Ang pondo ng bayan ay dapat mapakinabangan ng mamamayan, hindi ng korapsyon o pribadong interes,” ayon sa HEAD. “Ang Universal Health Care ay dapat umabot sa mga tahanan at komunidad—lalo na sa panahon ng sakuna at krisis.”  # (RRN)