Muling nabuhay ang mga tanong ukol sa pinagmulan at pondo ng ₱2.4-bilyong Camalaniugan Bridge matapos bisitahin ni Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. ang proyekto noong Martes, sa gitna ng lumalalang kontrobersiya sa umano’y korapsyon sa mga proyektong pang-imprastruktura ng pamahalaan.
Batay sa artikulong iniakda ni Melvin Gascon na inilathala sa Kodao Productions, ang tulay, na mag-uugnay sa mga baybaying bayan ng Camalaniugan at Aparri sa Cagayan River, ay sinimulan sa panahon ni dating DPWH Secretary at ngayo’y Senador Mark Villar.
Ayon sa mga ulat, ito ay isinulong bilang isang “gift project” para sa kanyang asawa na si Emmeline Aglipay-Villar, undersecretary ng DSWD at anak ni Gobernador Edgar “Egay” Aglipay ng Cagayan, na tubong Camalaniugan.
Dahil sa pinagmulan ng proyekto, ito ay isinailalim sa masusing pagsusuri, lalo na’t ibinunyag ni Senador Panfilo Lacson sa kanyang privilege speech na ang mga “proponent” ng mga proyekto ng DPWH ay umano’y tumatanggap ng hanggang 20% ng kabuuang halaga ng kontrata bilang komisyon. Sa halagang ₱2.4 bilyon, ang sinasabing “cut” ay maaaring umabot sa halos ₱480 milyon.
Pagitan ng Pagpapaganda at Patronage
Sa kanyang inspeksyon, sinabi ni Marcos Jr. na ang tulay ay “isa sa pinakamagaganda” sa ilalim ng kanyang administrasyon. “Ang disenyo ay lokal, at kahit kahawig ng mga tulay sa ibang bansa, atin ito,” aniya. Inaasahan niyang mabubuksan ito sa trapiko bago mag-Pasko.
Ang proyekto ay isinasagawa sa ilalim ng joint venture ng Agafer Construction at Hunan Road and Bridge Construction mula China, gamit ang design-and-build scheme. Isa ito sa mga proyektong may partisipasyon ng mga Chinese contractor na umigting noong panahon ni dating Pangulong Rodrigo Duterte.
Batay sa website ng Agafer Construction, ang founder at CEO nito ay si Eulogio F. Agatep II.
Nagpasalamat si Marcos sa mga opisyal ng Cagayan sa pagbabantay sa proyekto upang maiwasan ang mga “ghost project” o hindi natapos na konstruksyon—isang patama sa mga kontrobersiyang bumabalot sa DPWH.
Mga Pagkaantala at Pagguho ng Tiwala
Bagaman inaasahang matatapos noong 2023 o huling bahagi ng 2024, ang proyekto ay naantala dahil sa pandemya, problema sa supply chain, at pagguho ng pansamantalang steel bridge dulot ng malakas na agos ng ilog. Hanggang Oktubre 2025, kinakailangan pa ng karagdagang ₱260 milyon upang matapos ito, at itinakda ang bagong completion date sa Enero 2026.
Ang pagkaantala ay ikinumpara sa pagbagsak ng Piggatan Bridge sa Alcala, Cagayan at Sta. Maria-Cabagan Bridge sa Isabela, na nagdulot ng pagka-isolate ng ilang lugar at naglantad sa kahinaan ng maintenance ng mga tulay sa rehiyon.
Tulay na Binabantayan
May habang 1.58 kilometro, ang Camalaniugan Bridge ay cable-stayed, isa sa mga pinaka-teknikal na uri ng tulay sa bansa. Layunin nitong bawasan ang trapiko sa Magapit Bridge sa Lal-lo at paikliin ang biyahe mula Aparri patungong mga kalapit na bayan sa loob ng 20 minuto. Inaasahang makapagsisilbi ito sa 6,000 sasakyan kada araw.
Gayunpaman, nananawagan ang mga lokal na grupo para sa mas malinaw na proseso ng bidding at pondo, lalo na’t may kasaysayan ang DPWH ng “padrino-style” na pag-endorso ng proyekto.
Pag-iingat ni Marcos
Sa Cagayan, maingat ang naging pahayag ni Marcos Jr.—isinusulong ang imprastruktura ngunit kinikilala rin ang mga kahinaan ng sistema. “Maganda na makita kung ano ang kayang gawin ng gobyerno kapag bawat piso ay ginagastos ng tama,” aniya, na tinuring ng ilan bilang papuri at babala.
Nangakong babalik si Marcos para sa ribbon-cutting, ngunit sa panahong iyon, maaaring ang tanong ay hindi na kung gaano kaganda ang tulay kundi kung sino ang tunay na nakinabang sa bilyong pisong proyekto: ang taumbayan, o ang mga “proponent”? #